แค่อยากบอกว่าเวลาขอให้ฟรีแลนซ์ออกแบบปกให้ เราอาจขอให้เขาแถมออกแบบที่คั่นให้ด้วย ถ้าเขาใจดีเขาก็จะทำให้ (ส่วนใหญ่ก็ใจดีกันทุกคน) เพราะสามารถใช้ภาพปกมาดัดแปลงนิดหน่อยและใส่ข้อความที่เราต้องการ

ทีนี้เวลาส่งพิมพ์ปก เราก็ส่งทั้งไฟล์ปกและไฟล์ที่คั่นไปให้โรงพิมพ์เลย เราอาจขอให้เขาแถมพิมพ์และตัดที่คั่นให้ด้วย ถ้าเขาใจดีเขาก็จะทำให้ (ซึ่งส่วนใหญ่ใจดีเหมือนกัน) เพราะสามารถใช้กระดาษส่วนขอบที่เหลือจากหน้าปกพิมพ์ที่คั่นแทรกเข้าไปและตัดออกมาเป็นชิ้นได้อีก

ทีนี้เราก็มีที่คั่นหนังสือไว้แจกให้ลูกค้าฟรีๆ ไม่ปล่อยกระดาษทิ้งไปเฉยๆ ส่วนมากจะได้เท่ากับหรือมากกว่าจำนวนปกที่เราสั่งพิมพ์

เอาละ หนังสือไทยเล่ิมแรกออกวางแผงมาได้หลายเดือนแล้ว (หกเดือน) ที่เคยวางอยู่ในชั้นหนังสือแนะนำก็ถอยหนีไปอยู่บนชั้นหนังสือธรรมดาเรียบร้อย (ประมาณสองสัปดาห์กว่าๆ) จากที่หันหน้าปกอยู่บนชั้นธรรมดา ก็เริ่มหันสันออกมาแทน อย่างนี้ลูกค้าต้องหาหนังสือเรายากแล้วก็คงขายไม่ค่อยได้ ถึงเวลาต้องงัดมันออกมาวางเด่นเป็นสง่าอีกครั้ง ได้เวลาจัดโปรโมชั่นกันแล้วล่ะ! และนี่เป็นหัวข้อที่จะเล่าในครั้งต่อไป

สายส่งคือใคร … คือบริษัทที่จะนำหนังสือของเราไปจัดจำหน่ายตามหน้าร้านหนังสือทั่วประเทศ โดยรายได้ของเขาได้จากการหักเปอร์เซ็นต์ยอดขายของเรา โดยมากแล้วจะหักที่ 40%

อย่างที่เกริ่นไว้ว่าก่อนส่งไฟล์ไปพิมพ์ที่โรงพิมพ์ควรติดต่อสายส่งให้ได้ก่อน นั่นก็เพราะเราต้องพิมพ์ชื่อสายส่งลงในหน้าเครดิตด้วย ดังนั้นถ้าเกิดพิมพ์ชื่อสายส่งที่เราคิดว่าจะจ้างให้จัดจำหน่ายแล้วมีปัญหา จำเป็นต้องเปลี่ยนเจ้าใหม่ ก็ต้องเสียเวลาและเสียเงินมาพิมพ์สติ๊กเกอร์แปะทับชื่อเดิมอีก อ้อหนังสือเสียความงามด้วย

เมื่อทำไฟล์เนื้อในและปกเสร็จสมบูรณ์แล้วก็ึควรนำรายละเอียดหนังสือไปติดต่อสายส่งเพื่อทำสัญญาจัดจำหน่ายกันให้เรียบร้อยก่อนส่งพิมพ์ สายส่งใหญ่ๆ ก็มีซีเอ็ด อมรินทร์ เคล็ดไทย และอื่นๆ ส่วนของเรานั้นเลือกอมรินทร์เพราะคุ้นเคยตอนที่เคยติดต่องานกันสมัยทำอยู่สำนักพิมพ์เก่า ในขั้นตอนการส่งตัวอย่า่งหนังสือให้สายส่งพิจารณานั้น เขาก็จะขอดูตัวอย่างปก และบางส่วนของเนื้อในซึ่งส่งทางเมลได้ และเขาจะมีแบบฟอร์มมาให้กรอกว่าจะพิมพ์กี่เล่ม ตั้งราคาเท่าไหร่ คาดว่าจะพิมพ์เสร็จเมื่อไหร่ บลาๆๆ

ถ้างานของเราเป็นที่ถูกใจได้มาตรฐานของเขา ก็จะได้ทำสัญญากันเลย เอกสารที่ต้องเตรียมไม่มีอะไรมาก ถ้าจดทะเบียนพาณิชย์บุคคลธรรมดาก็ขอแค่ สำเนาบัตรประชาชน สำเนาใบทะเบียนพาณิชย์ (ถ้าไม่จดก็ำไม่เป็นไร ใช้แค่บัตรประชาชนก็ได้) และสำเนาหน้าแรกของบัญชีธนาคารที่เราจะให้เขาโอนยอดขายมาให้

พอเราได้คำตอบว่าสายส่งเจ้านั้นๆ จัดจำหน่ายให้เราแน่ๆ เราก็ส่งไฟล์เข้าโรงพิมพ์ได้เลย ส่วนจะพิมพ์กี่เล่มก็แล้วแต่กำลังทรัพย์ และไม่น้อยเกินจนราคาต่อเล่มสูงและไม่พอกระจายไปตามหน้าร้าน โดยทั่วไปมักเริ่มพิมพ์ที่ 3000 เล่ม แต่พิมพ์สองพันเล่มก็มี (น้อยกว่าสองพันไม่ค่อยคุ้มแล้วเพราะราคาต่อเล่มจะสูง) ห้าพันเล่ม หมื่นเล่มก็มี (สนพ. ใหญ่ที่มีทุน และคาดว่าหนังสือเล่มนั้นขายหมดแน่ มักจะสั่งทีละเยอะเพื่อได้ราคาต่อเล่มถูกลง)

พูดถึงเรื่องพิมพ์ ก็มีอะไรเล็กๆ จะพูดต่อเหมือนกัน ไว้ต่อคราวหน้าดีกว่า

ช่วงกลางปี 52 ฉันได้รวบรวมเรื่องสั้นและบทความจากนักเขียนและพี่น้องที่รู้จัก ได้เจ็ดเรื่องเป็นมุมมองเกี่ยวกับความรักหลากรูปแบบ คิดไว้ว่าจะนำเรื่องทั้งหมดนี้มาพิมพ์ไปเลยก็จะดูธรรมดาไป จึงคิดแต่งเรื่องใหญ่มาเชื่อมเรื่องทั้งเจ็ดนี้เข้าไว้ด้วยกัน แต่ด้วยความเฉื่อยชาของตัวเองทำให้เรื่องทั้งเจ็ดนี้โยงเข้าด้วยกันไม่เสร็จเสียที นี่ก็ต้นปี 54 เข้าไปแล้ว กะจะขายช่วงวาเลนไทน์ ก็พลาดมาสองปีแล้ว รู้สึกผิดกับพี่ๆ น้องๆ ที่ส่งเรื่องมาเป็นยิ่งนัก แต่ยืนยันไว้ ณ ที่นี้ว่าเรื่องทั้งเจ็ดจะรวมเล่มและพิมพ์แน่ๆ วาเลนไทน์หน้ารออยู่

ต้นปี 53 มีเหตุการณ์ที่ทำให้แทบไม่อยากทำอะไรเลยเกิดขึ้น แม่ของฉันล้มศีรษะฟาดพื้นต้องเข้ารับการผ่าตัดสมอง ตอนแรกกะว่าจะทำงานประจำไปด้วยทำสำนักพิมพ์ตัวเองไปด้วย แต่เมื่อเกิดเหตุนี้ ฉันลาออกจากงานแบบไม่ต้องคิดเพื่อกลับมาดูและแม่ เฝ้าอยู่ที่โรงพยาบาลแปดเดือนจนกระทั่งแม่จำได้พูดได้เหมือนเดิมทุกอย่าง และได้กลับมาอยู่ด้วยกันที่บ้าน นับว่าตัดสินใจไม่ผิดเลย เพราะเวลาที่ได้อยู่กับแม่นั้นเอาอะไรมาแลกก็ไม่ยอมแล้วจริงๆ

ระหว่างที่เฝ้าอยู่ก็อาศัยเวลาว่างระหว่างวันทำงานก๊อกๆ แก๊กๆ ต่อไปด้วย รับจ้างสนพ. แปลงานเพื่อเก็บตังค์มาทำสนพ.ตัวเอง และขณะเดียวกันก็ปรับปรุงเว็บไซต์ที่ทำค้างไว้ไปเรื่อยๆ ด้วย จนอยู่มาวันหนึ่งต้นฉบับแรกก็ส่งเข้าเมลสำนักพิมพ์มาอย่างไม่ได้คาดหมาย ถามนักเขียนที่ส่งมาว่าเหตุใดเลือกส่งมาที่นี่ ก็ได้ความว่าเสิร์ชในกูเกิ้ลด้วยคำว่า “รับต้นฉบับ” แล้วก็มาเจอะกับเว็บไซต์ของเรา จึงลองส่งมาตามอีเมลสำนักพิมพ์ ตอนนั้นก็เพิ่งนึกได้ว่าใส่ meta keyword ว่า “รับต้นฉบับ” เอาไว้ด้วย ไม่ค่อยรู้เรื่องการทำ SEO เท่าไหร่แต่เพิ่งรู้ว่ามันมีความหมายต่อเว็บประมาณนี้นี่เอง และก็เห็นประโยชน์ที่เปิดเว็บไซต์เอาไว้

ต้นฉบับที่ว่านี้เป็นการรวมเคล็ดลับมีประโยชน์ต่างๆ หลายรูปแบบ แต่จากสิบกว่าเรื่องนั้น มาสะดุดอยู่เรื่องหนึ่งคือ “การรักษาต่อมทอนซิลด้วยปลาช่อน” รู้สึกว่าถ้ารวมเคล็ดลับที่เป็นภูมิปัญญาไทยในการรักษาอาการเจ็บไข้แบบนี้ น่าจะสนใจอยู่ไม่น้อย จึงถามพี่นักเขียนท่านนี้ไปว่า พอจะเขียนเคล็ดลับเกี่ยวกับการรักษาอาการเจ็บไข้ด้วยภูมิปัญญาและสมุนไพรไทยตามตำหรับครอบครัวของพี่ออกมาให้ได้สักหกเจ็ดสิบหน้าได้ไหม พี่นักเขียน นามปากกาว่า “สาลิกา” ก็จัดให้ทันที

เมื่อรวบรวมมาได้ตามจำนวนหน้าที่ต้องการ ฉันก็ได้เอามานั่งอ่าน และก็พบว่าใช่เลย นี่ล่ะเกร็ดความรู้โบราณที่เล่าแบบสมัยใหม่อย่างที่จินตนาการไว้ หลังจากปรับเนื้อหากันเล็กน้อย (เล็กน้อยจริงๆ) ก็มาสรุปชื่อเรื่องได้ว่า “เคล็ดลับสมุนไพร ฉบับผู้เฒ่าเล่าขาน” กระบวนการแก้ไขเนื้อหา หรือชื่อเรื่อง รวมทั้งการดำเนินการใดๆ กับต้นฉบับต่อไปนี้ รวมทั้งเงื่อนไขเรื่องลิขสิทธิ์ ไม่ว่าสำนักพิมพ์จะเล็กหรือใหญ่แค่ไหน สำคัญมากที่ต้องคุยกับนักเขียนให้ละเอียด ให้สบายใจทั้งสองฝ่าย จะทำให้ทำงานในภายภาคหน้าได้ไหลลื่น โดยเฉพาะเรื่องลิขสิทธิ์ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรให้ถูกต้องชัดเจน ตัวอย่างสัญญาอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์นี้มีให้ดาวน์โหลดในเว็บกรมทรัพย์สินทางปัญญาด้วยเราอาจดัดแปลงได้ตามความเหมาะสม และตามที่คู่สัญญาทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องกัน

เอาละ เนื้อหาครบถ้วน ขัดเกลาแล้วเรียบร้อย ต่อไปก็ต้องจัดการให้มันออกมาเป็นรูปเล่มที่น่าอ่าน ขั้นตอนการทำอาร์ตเวิร์กนั่นเอง

ตอนเด็กๆ ครูมักจะให้เขียนเรียงความหัวข้อที่ลงท้ายด้วยคำว่า “ของฉัน” เช่น “ครอบครัวของฉัน”  “โรงเรียนของฉัน” เพราะอะไรที่ใกล้ตัวมันจะเขียนได้ง่าย…
หลังจากทำงานสำนักพิมพ์ได้สองสามปี ฉันก็เริ่มนึกถึงหัวข้อเรียงความที่ลงท้ายว่า “ของฉัน” แต่คราวนี้หัวข้อคือ “สำนักพิมพ์ของฉัน” และมันไม่ใช่เรียงความ แต่มันเป็นภาพในหัว เป็นแผนการที่น่าตื่นเต้นสำหรับฉัน
1. อยากเปิดสำนักพิมพ์เล็กๆ เองที่บ้าน
2. อะไรทำได้เองจะทำ อะไรทำไม่ได้จ้างฟรีแลนซ์
3. ยังไม่มีทุนพิมพ์ไม่เป็นไร เปิดเว็บไซต์ขึ้นมาก่อน เป็นการกระตุ้นตัวเองด้วย และจะได้บอกคนที่รู้จักช่วยกระตุ้นเราอีกที จะได้ไม่เฉื่อย บอกโลกให้รู้ก่อนว่าเราจะทำอะไร
4. คิดชื่อสำนักพิมพ์
5. ถามสายส่งเรื่องรายละเอียดส่งหนังสือแบบบุคคลธรรมดา
6. เปิดรับต้นฉบับไทยทางเว็บ หาต้นฉบับแปลไปด้วย
7. อ้อ คิดโลโก้ด้วย
8. เก็บตังค์
มีเรื่องให้ทำเยอะแยะ แต่น่าสนุกทั้งนั้น ฉันเริ่มทำข้อที่ทำได้เลยโดยไม่ใช้ตังค์ก่อน และเป็นข้อที่ควรทำเป็นอันดับแรกนั่นก็คือ ข้อ 4 กับ ข้อ 7

มีเพียงฉันนั่งอยู่หน้าคอมคนเดียว

แต่ครอบครัวของฉันน่ารัก คอยสนับสนุนฉันตลอด

เพื่อนๆ ของฉันก็น่ารัก ช่วยกันเชียร์เรื่อยมา

คนที่ฉันติดต่องานด้วยก็น่ารัก ทำให้งานไม่ติดขัด

จะว่าไปฉันก็ไม่ได้ทำคนเดียวนี่นะ